Ga naar hoofdinhoud

De werkplaats die geen fabriek is

De ‘maakindustrie’ is in ons land een bijzonder brede term. In mijn eigen stad heb je zo’n hub van zzp’ers die eigen tassen, koffie, bier of fietsen maken. Die noemen zich zo. Maar VDL is het ook, of ASML.

Je hebt vaak heel andere ideëen van wat een fabriek is dan wat het daadwerkelijk blijkt te zijn. We kennen allemaal Modern Times met Charly Chaplin en zijn allesverslindende monstermachine. En hoe Henry Ford zijn T-Fords produceerde, aan een lopende band, hoort tot de basisstof in het economielessen. En ik heb daadwerkelijk in bedrijfsprocessen gestaan waar je alleen een paar controllers en operators nodig hebt en het ijzer aan de ene kant binnenkomt en de auto aan de andere kant. Of de nog bekleide aardappel aan de ene kant en een zak diepgevroren friet aan de andere kant. Ik kom overal. Maar dus ook bij bedrijven waar je het niet van verwacht, gerenommeerde machinefabrieken, bijvoorbeeld, of een timmerfabriek. Waar je denkt dat je temidden van Oempa Loempa’s tussen de ratelende windermachines zult gaan doorlopen maar feitelijk terecht komt in een gerationaliseerde werkplaats.

Zo zit het ook een beetje met de meeste huizenfabrieken. In de marketing gaat het over modelletje dit en modelletje dat, alsof je een X-type of een S-type bestelt. Maar achter de schermen zijn het timmerlieden, betonstorters, glasplaatsers, schilders, ijzervlechters die op grote tafels met een zekere arbeidsdeling aan werkstukken staan te werken. Met die industrialisatie en machinalisatie van de huizenfabrieken valt het, kortom, nogal mee. Of tegen. Want die honderdduizenden huizen moeten er wel komen op den duur. En het zou mooi zijn als de faalkosten èn de gewone kosten naar beneden zouden gaan en de output omhoog.

Ik ben dus altijd wat afwachtend als er wéér zo’n verhaal over seriematige woningbouw, een nieuwe fabriek voor woningen ergens gelanceerd wordt. Er is namelijk ook een vraagprobleem: het versnipperde liberaal-kapitalistische landschap maakt van elke stadsuitbreiding een allegaartje van woningcorporaties (zelden één), projectontwikkelaars, zelfbouwers en beleggers, die allemaal iets unieks willen, liefst iets dat nog nooit eerder bedacht en ontwikkeld is. Pas daar je machines maar eens op aan als gemiddelde huizenfabriek. Zeker als je het in beton en baksteenstrips zoekt. De meeste huizenfabrieken bieden dan ook maar een paar types woningen aan.

En dan is het waar: de houtbouwfabrieken zouden het wat makkelijker kunnen hebben. Want de CNC-machine is geduldig en zaagt zo een heel ander bouwpakket voor je uit clt. Bij houtskeletbouw wordt het al wat moeilijker maar ook dat pas je nèt wat sneller aan.

Wat er echter ontbreekt is een macht die product en markt bij elkaar brengt. Een instantie die zegt: ‘hier zijn mensen met een woonbehoefte, hier is grond, hier is een fabriek die duurzame, min of meer customized industrialised woningen kan bouwen, ik sta garant maar dan moeten jullie ook binnen drie jaar pakweg vijfduizend woningen gerealiseerd hebben.’ Voorlopig heb ik in ons land al heel lang niet meer iets van zo’n soort geluid vernomen.

4 reacties op “De werkplaats die geen fabriek is

  • hans

    In samenwerking …

    Stel je krijgt genoeg beleggers samen voor een opdracht van 5.000 luxe tinyhouses (zoals Ford ooit zei: ik lever in alle kleuren als het maar zwart is) om de woonhonger van starters, alleenwonenden en avonturiers te kunnen stillen?

    Wie kan/wil hier onder dit artikel de volgende stap uitwerken om het idee tenminste tot een realisatie bespreekbaar te maken?

    1. Hanna

      Hans,

      Dankje voor deze mooie voorzet. Ik geloof heilig in flexibele prefab van huizen. Nog sterker, ik ben er momenteel mee bezig om voldoende productiecapaciteit in Europa bijeen te brengen om een initiatief als deze te kunnen ondersteunen.

      Stap 1: zorg dat er voldoende kwalitatief hoogwaardige productiecapaciteit is
      Stap 2: laat zien aan mensen dan efficiëntie en kwaliteit samen kunnen gaan => voorbeeld doet volgen
      Stap 3: de olievlek begint !

  • John

    In de kern gaat het om variatie (de verschillende soorten toegepaste materialen, de vele componenten, de vormgeving) van het bouwwerk. Kan je dealen met variatie en toch effectief en efficient werken? Dat is de uitdaging. De praktijk wijst uit van niet, gezien de hoge faalkosten.
    De uitspraak van Henry Ford als ondernemer en manager, begrijp ik. Echter de klant wil kunnen kiezen (en dat is dus niet altijd de kleur zwart). De maakindustrie wil graag eenheidsworsten produceren, de klant wil graag iets hebben waar hij/zij zich emotioneel mee verbonden voelt.

  • hans

    Omdat daar waar de nood het hoogst is, het standaard luxe-tinyhuisje meteen een positief effect zal krijgen en de prijs voor grotere groepn haalbaar is, wil ik veranderdetails even buiten beschouwing laten (alhoewel we nog steeds kunnen leren van de concepten van Gerrit Rietveld).

    Stel we hebben 5.000 huisjes met kleine variatiecomponenten ingekocht voor een schappelijke prijs, ook voor de woningcorporaties, hoe trekt je dan de gemeentes en corporaties over de streep om hun opgepotte bouwland (tijdelijk voor 15 jaar) ter beschikking te stellen? De tiny-huisjes kunnen later vervangen en elders weer tijdelijk de druk van de ketel te nemen.

    Wie (bouwlobby?) of wat (gebrek aan moed?)zit er in dit progressieve proces nu werkelijk dwars? Onacceptabel dat de woningnood al sinds WO-II bestaat.
    Mijn eigen gemeente schuift steeds weer af naar de corporatie en de corporatie is hoofdzakelijk bezig hun eigen kaarten opnieuw en opnieuw te sorteren o.a. met fusieplannen en krijgt tevens tegenwind door regelgeving bij grootschalige projecten van de Provincie. Voorstellen en aanvragen worden in de Raad gewoon geïgnoreerd en wanneer de druk te groot is geworden, stapt de verantwoordelijke wethouder op …

    Twee mobiele woongelegenheden hebben we kunnen bereiken, twerwijl het stadje leegloopt en de vergrijzing begint toe te slaan. Hoe houden we de onge generatie vast en verworden stadjes en dorpen niet nòg meer tot spookdorpen zonder winkels en werkgelegenheid?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Word nu abonnee van Houtwereld of Het Houtblad. Abonneer