Ga naar hoofdinhoud

Hoe een beetje hout het verschil maakt

De houten bekleding, Hotwood Pine van het Belgische Carpentier, van een trapportaal geeft het gebouw van het Groningse UWV een welkome uitstraling, die het daarvoor niet had. Daar heeft Rudy Uytenhaak + Partners lang en goed over nagedacht. Net als over het houten ‘tafeldak’ in een schooluitbreiding in Hoorn die dit architectenbureau ontwierp. Slimme oplossingen. Met hout.


Het Houtblad werd gewezen op het veranderde aanzicht van de ingang van het UWV in Groningen. En dat zal veel mensen zijn opgevallen. Ten oosten van het historische Centraal Station van de stad, met zijn fietsenkelder en het beeld van het Paard van Ome Loeks, strekt zich immers een langgerekt gebouw uit van gele baksteen, grenzend aan het centrale bussenplein van de stad. Aan dat gebouw, daterend uit de jaren tachtig van de vorige eeuw en eigendom van beleggingsmaatschappij CAIRN Real Estate, is eigenlijk maar één ding prettig: het heeft een colonnade waaronder je een droge looproute hebt onderweg naar de stad.

Mensen durfden niet naar binnen


Uitkeringsinstantie UWV had al jaren haar kantoor in dat gebouw als één van de huurders. Rob Wesselink, partner bij Rudy Uytenhaak + Partners architecten: ‘Achter de colonnade zitten verschillende bedrijfspanden, maar je ziet nauwelijks waar wat zit. Het zijn metalen vliesgevels met veel glas en een glazen deur, maar de ene ingang onderscheidde zich niet van de andere.’
(lees verder onder de foto’s)


Bovendien had het gebouw van het UWV een bijzonder afschrikwekkende indeling voor de bezoekers. Die moesten namelijk nadat ze door het voordeurtje naar binnen waren gekomen, recht doorlopen door een gang met blinde muren en aan het einde daarvan rechts afslaan om daar de lift te nemen naar de verdieping met de UWV-balies. Wesselink: ‘Meerdere keren per dag moest de portier naar beneden komen om de mensen te helpen. Ze begrepen niet hoe het zat of durfden niet zomaar in die lift te stappen.’

Nieuwe trap en entree


Het zijn harde tijden en je zou bijna gaan denken dat een uitkeringsinstantie bewust zo met zijn klanten omgaat, maar dat is helemaal niet zo. ‘Gesprekken tussen de eigenaar en het UWV hebben tot een verbouwing geleid,’ vertelt Wesselink. ‘En wij doen vaker projecten voor deze opdrachtgever dus zo kwamen ze bij ons terecht.’
De glazen gevel werd naar voren gelegd, maar niet zo ver dat de passanten niet meer onder de luifel zouden kunnen lopen. In de ruimte die zo ontstond werd een trap gebouwd op een constructie van kalkzandsteen. De trap zelf bestaan uit lichte, opgelegde betonelementen van een speciale kwaliteit. ‘Dat precies en fraai opleggen van het beton was best nog een uitdaging’, vertelt de architect. ‘En we hebben gekozen voor een betonsoort met glasgranulaat, dat een twinkeling aan het materiaal geeft. Dat tekent wel de werkwijze van ons kantoor, als het even kan brengen we verfijningen aan in de details, want die geven de beleving vorm.’

Een groene verrassing en beschutting

De ingang in de vliesgevel werd naar links gelegd zodat iedereen meteen onderaan de trap binnenkomt. Omdat niet iedereen per se voor elkaar wil weten dat hij de uitkeringsinstantie bezoekt, is de trap wat versmald en zijn aan de zijkant bamboe plantenbakken met begroeiing geplaatst. Het geeft binnen een groene verrassing, voor blikken van buitenaf is de bezoeker enigszins beschut.
En dan het hout. Dat vlijt zich aan de buitenzijde om de buitenkant van de trap in een bocht om de nieuwe gevel heen. Het vormt zo een aangenaam ogend, gebogen object voor de bezoekers en passerende voetgangers en het verhult de ingang voor het wachtlokaal van de buschauffeurs, die juist niet opvallend hoeft te zijn. In het interieur bedekt het hout ook de muur aan de binnenzijde van de trap en vormt daar een tactiel element. Voor een duurzame en natuurlijke indruk is op de benedenverdieping tussen de latten mos aangebracht.

Verduurzaamd gevelhout Hotwood Pine


Het gebruikte hout is Hotwood Pine, thermisch verduurzaamd vurenhout dus, een merknaam van de Belgische leverancier Carpentier Hardwood Solutions. Die biedt dit soort gevelbekleding geheel voorbereid voor montage, compleet met railsysteem aan onder de naam Qubus QC. ‘Dat is ook wel een reden waarom we voor dit product gekozen hebben’, zegt Wesselink. ‘Voor de gevelmonteur, De Graaf Afbouw uit Lutjegast, was dit een heel gemakkelijk en snel te plaatsen product. Het hoefde zowel binnen als buiten niet verder meer behandeld te worden, ook niet met een brandvertragend middel. Wel hebben we achter de buitengevel extra brandwerende panelen aangebracht. Het is en blijft een tamelijk verlaten plein waar je op alle tijdstippen van dag en nacht op vandalisme bedacht moet zijn.’

Lijnverlichting als een regenbui


Vermeldenswaardig is verder zeker de lijnverlichting die in het plafond en in de wand is aangebracht en weer met dezelfde zorgvuldigheid is geplaatst. Het geeft de indruk van druppelend licht, zeker met de beplanting erbij heeft de entree nu iets van een rimboe-ervaring gekregen. Boven aangekomen stapt de bezoeker op een laminaatvloer de ontvangstruimte binnen.

Hergebruikte planken van Siberisch Larikshout

Wesselink: ‘We passen graag hout toe, zowel in complete gebouwen als ook in de details. Zo hebben we niet lang geleden als eerste fase het complete casco in hout ontworpen van IKC De Kreek, een Integraal Kindercentrum in Hoorn, waar kinderen van 0 tot 12 terecht kunnen. Inmiddels hebben we nu net fase 2 opgeleverd, een grote tweede vleugel. Dit keer koos het schoolbestuur niet voor een houten verdiepingsvloer, wel voor houten gevelbekleding en een houten opbouw. De gevel bestaat uit hergebruikte planken van Siberisch larikshout uit Frankrijk. Maar wat hier vooral opvallend is, is dat we het dak van het gebouw als het ware ópgetild hebben. Het is van hout gemaakt en staat als een tafelblad op vrijstaande houten kolommen op de eerste verdieping. De Nieuwe Kreek is een moderne school waar veel op het centrale leerplein gewerkt wordt. Door de instructielokalen met een derde te verkleinen kon het leerplein extra ruimte bieden. De centrale ruimte heeft nu heel veel daglicht doordat het licht als het ware onder het dak, door grote glaspartijen, binnenvalt.’

Verdieping onder het tafeldak

Maar er is nog een verrassende reden voor het ‘tafeldak’ van dit schoolgebouw. ‘In het midden van het leerplein hebben we van stevige houtskeletbouw speelse multifunctionele ruimten gemaakt die gebruikt worden aansluitend op het leerplein. Indien de school verder groeit, en dat ligt in de lijn der verwachting, dan kan bovenop dat volume een tweede verdieping gebouwd worden van houtskeletbouw en is er plaats voor extra leslokalen. Dat kan dan dus zonder problemen onder het bestaande dak. Op deze manier zetten we de kwaliteiten van hout als licht en sterk bouwmateriaal optimaal in.’
(projectinformatie onder de foto’s)

Project 1: UWV-entree

https://www.notebomersbouwgroep.nl/https://www.notebomersbouwgroep.nl/Nieuwe entree UWV-gebouw. Locatie: Stationsweg 10 Groningen. Ontwerp: Rudy Uytenhaak + Partners Architecten, Amsterdam. Opdrachtgever: CAIRN Real Estate, Amsterdam. Aannemer: Notebomers Bouwgroep. Leverancier houten gevelbekleding: Carpentier Hardwood Solutions, Meulebeke, België. Montage: De Graaf Afbouw, Lutjegast.

Project 2: IKC De Kreek


IKC De Kreek fase II. Locatie: Meetketting 1-3, Zwaag. Opdrachtgever: Gemeente Hoorn. Ontwerp: Rudy Uytenhaak + Partners Architecten, Amsterdam. Aannemer: Heddes Bouw en Ontwikkeling, Hoorn. Leverancier Siberisch lariks uit Frankrijk: Frank Pouwer Historische Bouwmaterialen, Doorwerth.

Word nu abonnee van Houtwereld of Het Houtblad. Abonneer