FSC belooft onderzoek na Duitse documentaire over eucalyptusplantages

FSC Duitsland noemt de beelden uit de documentaire ‘Verschollen_Schmutzige Geschäfte mit dem Klimaschutz’ ‘schokkend’ en tegen de grondwaarden van FSC. In de documentaire wordt getoond hoe Braziliaanse dorpsbewoners worden geïntimideerd en verdreven ten bate van eucalyptusplantages die ondanks groene claims de hoeveelheid CO2 verminderen.

Update: FSC heeft een nieuwe verklaring opgesteld over deze documentaire, daarin wordt op een aantal onvolkomendheden in de documentaire gewezen.

De reportage die op 12 november werd uitgezonden op de Duitse zender ARD1 en vertaalt kan worden als ‘Verdwenen- smerige zaakjes met klimaatbescherming’ volgt twee verhaallijnen. Ten eerste die van de in Brazilië wonende en werkende professor Klemes Lachefski, die zich bekommert om de bewoners van de ‘cerrado’, het gemengde bosgebied dat een groot deel van het Zuid-Amerikaanse land bedenkt. Hun leefwereld wordt overgenomen door tienduizenden hectares aan plantagebos met eucalyptusbomen. Lachefski spreekt met de bewoners en met deskundigen en volgt wat er met het hout van de eucalyptusbomen gebeurt.
De andere verhaallijn volgt een team van onderzoekers van de Hochshule Weihenstephan-Triesdorf die onderzoek doen naar de soortenrijkdom en CO2 opslag van de cerrado ten opzichte van de monocultuur van de eucalyptusplantages.

CO2 komt al snel weer vrij

Lachefski eindigt bij de Duitse vestiging van de Wereldbank. Die bank steunt een wereldwijd programma van carboncredits waarbij grote, vervuilende bedrijven zoals staalbedrijven CO2 rechten kunnen kopen door FSC-gecertificeerd duurzaam beheerd bos aan te planten. De bomen die in Brazilië worden aangeplant worden echter gebruikt om er houtskool van te maken. Die houtskool wordt weer ingezet bij de ovens die staal uit ijzererts halen. Alle opgeslagen CO2 komt dus in korte tijd weer vrij in het milieu. De erts wordt naar Europa verscheept waarna er met elektrische hoogovens ‘groen staal’ van gemaakt wordt. De Wereldbank vindt het nog steeds een goed idee, omdat de inzet van houtskool die van bruinkool kan vervangen, en bruinkool is een fossiele delfstof met in miljoenen jaren opgeslagen CO2.

Plantages slaan minder op dan cerrado

De eucalyptusplantages, ondertussen, die veelal eigendom zijn van staalfabrikanten als het Braziliaanse Gerdau, worden uitgebreid door de bevolking te verjagen en bestaande bossen te vernietigen. Mensen die zich verzetten worden, door particuliere beveiligingsbedrijven, mishandeld of zelfs vermoord, vertellen getuigen en deskundigen aan Lachefski. En door de behoefte aan water van deze enorme monocultures daalt in sommige gebieden de grondwaterstand met 10 centimeterper jaar, waardoor landbouw van andere gewassen niet meer mogelijk is. De uitkomsten van het onderzoek van de hogeschool laten zich raden: de soortenrijkdom in de cerrado is hondervoudig groter dan in de plantages en vooral in de grond van het natuurlijke bos wordt door wortels van planten en bomen veel meer CO2 opgeslagen dan in de eucalyptusplantages.

De beschuldigende vinger gaat meermaals richting FSC. Die heeft immers de bevordering van welvaart en welzijn van de bestaande bevolking voorop staan evenals een verantwoord waterbeheer, en toch zijn of deze bossen certificaten afgegeven. FSC Duitsland stelt enorm geschrokken te zijn van de documentaire en kondigt stappen aan.

FSC Duitsland neemt deze beschuldigingen zeer serieus. FSC hanteert duidelijke regels en sanctiemechanismen voor dergelijke overtredingen. Mocht blijken dat FSC-gecertificeerde bedrijven de toegang van mensen tot water hebben beperkt, dat mensen uit hun voorouderlijke dorpen zijn verdreven of dat bijna-natuurlijke savanne-ecosystemen door deze bedrijven zijn omgezet in plantages, dan zullen we de FSC-procedures gebruiken om deze problemen aan te pakken.