Op zaterdagavond 23 november 2024 was er een TV uitzending van 1 Vandaag over fouten in de bouw. De rode lijn in het verhaal was het ontbreken van toezicht op de bouw. Alsof meer toezicht het aantal calamiteiten zou kunnen verminderen.
Door: Joop Raadschelders
Ter ondersteuning van het verhaal werden diverse schadegevallen getoond zoals het instorten van de stadionoverkappingen in Zaandam en Enschede, het bezwijken van een deel van de tribune in Nijmegen, het bezwijken van de parkeergarage in Eindhoven en Nieuwegein.
De uitzending van 1 Vandaag
Bekijk hier de uitzending van 1 Vandaag (vanaf 18.20 min)
De lijst had nog veel langer gekund. Helaas werd er niet bij verteld wat de werkelijke oorzaak was van deze schadegevallen. Ook werd niet duidelijk gemaakt of een beter toezicht deze schades had kunnen voorkomen.
Schadegevallen kunnen in grote lijn worden onderverdeeld in fouten op de bouw en fouten in het ontwerp. Fouten in de bouw zouden gedeeltelijk kunnen worden voorkomen door meer en beter toezicht. Aangenomen dat de uitvoerings-tekeningen volledig en correct zijn, kan de toezichthouder (bouwpolitie) controleren of alles volgens tekening wordt uitgevoerd. Van belang is dan ook de werkvolgorde. Eerst moet de constructie gereed zijn, voordat deze kan worden belast. Door de haast gaat dit weleens fout. Uiteraard is de deskundigheid van de uitvoerder/aannemer hierbij essentieel. De toezichthouder kan hierbij een ondersteunende rol vervullen.
Het wordt pas echt een probleem als de voorgestelde constructie, zoals op de uitvoeringstekeningen staat, niet deugt. Dit is de verantwoordelijkheid van de ontwerper/constructeur. Zijn ervaring en vakkennis bepalen uiteindelijk het ontwerp. Dan is het maar de vraag of de controlerende instanties deze deficiënties zullen of kunnen opmerken. Dit kan niet worden verwacht van de controle op de bouw. Meestal is het dan al te laat. Inmiddels zijn alle constructieve elementen geproduceerd en op de bouw gearriveerd. Iets op de bouw aanpassen is praktisch uitgesloten, tenzij het een hele grote fout is.
Ontwerpers verantwoordelijk
De verantwoordelijkheid ligt in principe bij de ontwerpers. Veel calamiteiten kunnen worden teruggevoerd naar het ontwerpproces. Daar is het fout gegaan. Het gaat dan niet aan om de uiteindelijke verantwoordelijkheid bij de toezichthouder te leggen. Daar is vaak onvoldoende kennis en capaciteit aanwezig. In het voorgaande is ingegaan op constructieve fouten en calamiteiten. Er komt steeds meer aandacht te liggen op isolatie, ventilatie, condensvorming, geluid, enzovoort. Ook hier gaat veel mis. Alleen heeft dit geen catastrofale gevolgen en haalt dit het nieuws niet.
Bij hoeveel woningen treedt er schimmelvorming op na isolering en kierafdichting. Dan blijkt de complete luchtverversing niet in orde. Of de verwarming functioneert niet goed. Hier hoor je niemand over. Het is dan wel eenvoudig om de verantwoordelijkheid neer te leggen bij het toezicht. Net als in de rest van de bouw is ook hier een personeelstekort. Men probeert de kwaliteit te verbeteren door certificering. Denk aan register-constructeur en register-ontwerper. Opdrachtgevers zouden dan werk moeten gunnen aan deze personen of organisaties. Echter het werk wordt vaak gegund alleen op basis van de prijs. De goedkoopste mag het werk uitvoeren. Blijft over dat er altijd wel iets fout zal gaan, bouwen is tenslotte mensenwerk.
(Deze bijdrage is afkomstig van een wisselende groep vaklieden uit de houtsector)
