Hardhout importeur Novum Timber: ‘Denken in kansen, niet in bedreigingen’

‘De markt voor hardhout is nog nooit zo dynamisch geweest als het afgelopen jaar. Prijsschommelingen, wisselend aanbod, nieuwe regels voor duurzaamheid et cetera.’ Nadelig vindt Dick van Leeuwen eigenaar van hardhoutimporteur Novum Timber dit niet. ‘Het houdt ons scherp en door de toenemende aandacht voor duurzaamheid kunnen wij ons juist onderscheiden.’

In Gramsbergen staat tussen de opslagloodsen vol met stapels hout het kantoor van Novum Timber. Het is een importeur van hardhout voor tuin en gww. Klanten zijn de zelfstandige houthandelaren in Europa. In Duitsland behoren daarnaast ook grote inkooporganisaties tot de klandizie.

Carrière in het hout

‘Wij doen de import en de distributie van bezaagd en geschaafd hardhout voor de gww- en de tuinhouthandelaar’, vertelt Dick van Leeuwen. Hij richtte in 2019 Novum Timber op. Maar nieuw in het hout was hij toen zeker niet. Van Leeuwen begon zijn carrière in het hout ruim twintig jaar geleden op de binnendienst van Trajectum Trade in Almere, dat later werd overgenomen door Reef Hout. Vervolgens zat hij tien jaar bij Global Wood. Dat dienstverband werd door faillissement beëindigd. Daarover wil hij echter niet praten.

‘Die nare geschiedenis heeft me genoeg geraakt. Deze periode is afgesloten en ik doe de zaken anders. Ik wil dat duurzaamheid en vertrouwen voorop staan. Uiteindelijk heb ik mijn netwerk ingezet voor Novum Timber. Ik wilde niets anders doen dan hardhout. Daar ligt mijn passie. Hout is een prachtig natuurproduct. Je kunt er van alles van maken en als je er zorgvuldig mee omgaat, raakt het nooit op. De internationale handel is soms lastig omdat je zakendoet met andere continenten en andere culturen, maar dat is voor mij ook de grote uitdaging.’

Alleen FSC

Van Leeuwen heeft een duurzame visie op de houthandel en hij heeft zichzelf als doel gesteld om in 2025 alleen nog hardhout te importeren met een keurmerk. Nu is het aandeel FSC-hout binnen zijn bedrijf 40 tot 45 procent. ‘Het is inderdaad een stevige uitdaging en we zijn er nog niet’, stelt de directeur.

In theorie zou Novum Timber nu al kunnen stoppen met de import van hout zonder keurmerk. ‘Maar we moeten onze klanten ook meekrijgen. Anders kost het ons omzet. We nemen weloverwogen beslissingen welke producten en houtsoorten we nu al honderd procent FSC kunnen verkopen en waar dat op dit moment nog lastig is.

Van de houtsoorten die we nu importeren, zoals angelim vermelho, azobe, garapa, tatajuba, jatoba, timborana, mukulungu en muiracatiara valt al een groot percentage onder FSC. Maar soms is er gewoon niet genoeg aanbod. In Gabon worden momenteel veel concessie omgezet naar FSC waardoor er meer hout onder keurmerk beschikbaar komt. Een goede ontwikkeling. Maar zoals ik al zei, de kopers in Europa moeten ook meebewegen. En daar zit de crux. Het is een prijsmarkt.

Een azobe paal met keurmerk is zo tien tot vijftien procent duurder dan zonder en de handel kiest dan toch nog vaak voor hout zónder keurmerk. Natuurlijk maken wij ons hard voor hout mét keurmerk en de toegevoegde waarde ervan, maar ik kan niemand dwingen om het te kopen.’ Hij wil benadrukken dat non-FSC niet per definitie ‘fout hout’ is. ‘Absoluut niet. Wij voeren op al onze leveranciers de complete DDS (due diligence system) uit naar de herkomst en de legaliteit en voldoen aan de EUTR.’

Prijsverschil

Van Leeuwen heeft zijn FSC-doel in 2020 gestelt en het houdt hem nog dagelijks scherp in de keuzes die hij maakt. ‘Veel houtsoorten leveren we al 100 procent FSC, ook onze hardlopers azobe en angelim vermelho. Dit hout wordt gebruikt voor onderleggers, tuinpalen, brugdekken, damwanden et cetera. Het zijn juist deze soorten vanwege de goede beschikbaarheid, sterkteklasse en duurzaamheid.

En ook hier speelt prijs weer een rol. Zo is azobe vele malen goedkoper dan ipé. Daarnaast heeft hardhout – ook de relatief goedkopere soorten – een geduchte concurrent aan naaldhout. ‘Zoals douglas als het gaat om tuinhout. Consumenten kiezen soms ook voor WPC (Wood Polymer Composite) in plaats van een mooie hardhout soort, onbegrijpelijk als we kijken naar het thema duurzaamheid’, stelt Van Leeuwen.

Landen van herkomst

Het meeste hout dat Novum Timber naar Europa haalt, komt uit Brazilië en een klein deel uit Gabon, Kameroen en Congo. ‘Voor Afrika hebben we onze DDS nu ook compleet ingericht en dat geeft ons meer mogelijkheden.’ Het kostte Novum Timber ruim 1,5 jaar om dat op orde te krijgen. ‘We hebben onderzoek gedaan naar leveranciers. Wie past bij onze doelstelling? Er vallen partijen af, anderen komen erbij.

Het vergt tijd voor je de administratie in kaart hebt en controles hebt uitgevoerd. We werken nu aan een stabiele aanvoerlijn van azobe vanuit Afrika. In Zuid-Amerika hebben we slechts vier leveranciers, allemaal in Brazilië en alle vier uit de deelstaat Pará in het noorden. We doen bijvoorbeeld niets in de deelstaat Mata Grosso omdat die staat veel rondhout van elders importeert. Dat maakt de DDS ingewikkelder.

Ter plekke hebben we een Nederlandse man die voor ons de inkoop doet. Hij spreekt de taal en wij communiceren gewoon in het Nederlands met hem. Een Braziliaanse medewerkster van Novum Timber doet er de administratie. Onze Braziliaanse partners zijn alle vier FSC-gecertificeerd en ze hebben veelal hun eigen bosconcessies. Dat wil overigens niet zeggen dat ze geen non-FSC producten aan ons leveren.’

Schaven bij de buurman

Novum Timber heeft kantoor en grijpvoorraad (4.000 kuub) in Gramsbergen liggen, naast Houtindustrie Gramsbergen (HIG) van Vincent Timmerman en Henriëtte van Faassen. Daarnaast heeft Van Leeuwen nog bulkopslag (2.000 kuub) in Staphorst, op een klein half uur rijden. ‘De buurman HIG schaaft bijna elke week wel orders voor ons. We werken nauw samen.

Wij pakken het hout op de heftruck en honderd meter verderop wordt het geschaafd. Elk gewenst profiel in gevelbekleding of vlonderplank kunnen we leveren. Ook importeren we veel ruwhout om er hier bijvoorbeeld damwand van te maken of we zetten ruwe palen om naar geschaafde, maken geschaafde regels en ga zo maar door. De klant heeft een versproduct, we doen zelf de kwaliteitscontrole en passen de bundeling naar wens aan. Heel flexibel.’

Inmiddels werken er zeven mensen voor Van Leeuwen. ‘Dat is hét grote verschil met hetgeen ik hiervoor deed. De verantwoordelijkheid voor de inkoop, het team én de financiën. Het gaat goed, maar ik heb niet de ambitie om 25 mensen aan te sturen. Met de huidige omvang houden we de overhead laag; dat is ook gunstiger voor de klanten.’

Trends in de markt

Als we hem vragen naar trends in tuinhout, noemt Van Leeuwen de opkomst van webshops. ‘Ze waren er al natuurlijk, maar door corona is online handel toegenomen. Ik zie dat onze klanten er erg actief in zijn. Niet iedere consument wil blijkbaar het hout zien, voelen en ruiken. Zelf sta ik daar anders in.’

Van Leeuwen ziet ook e-commerce niet als bedreiging. ‘Het is gewoon niet meer weg te denken. De consument wil het.’ Zelf online rechtstreeks aan consumenten leveren, ziet deze ondernemer niet zitten. ‘Dat is niet onze tak van sport; maar van onze afnemers. Zelf doe ik liever zaken met de handelaar die mijn passie voor hardhout deelt.’

Kansen EUDR

Wat Novum Timber ook niet als een bedreiging ziet, maar als kans, is de invoering van de nieuwe anti-ontbossingswet, de EUDR. ‘Voor ons als hardhoutimporteur verandert er niet zo veel. Alleen de geo-lokalisatie komt er structureel bij. Maar wij controleren dat al steekproefsgewijs. We gaan zelf kijken, maar krijgen ook hulp van onafhankelijke, externe partijen die voor ons audits doen. Elke twee jaar worden onze leveranciers en hun bosconcessie van A tot Z gecontroleerd. Zo voldoen we ook aan onze mitigerende maatregelen. En natuurlijk wordt elke container altijd gecontroleerd op de documentatie.

Andere partijen die minder ver zijn in de tracering en de herkomstbepaling zullen het lastiger krijgen door invoering van de EUDR.’ Dat hij invoering van de EUDR als kans ziet, wil niet zeggen dat Van Leeuwen geen beren op de weg ziet. ‘Soms ontbreken er vastgestelde stevige kaders hoe je precies aan wetgeving moet voldoen of hoe je bepaalde zaken kunt interpreteren. Dan kunnen meningsverschillen ontstaan. Dat moeten we zien te voorkomen met elkaar.’

Ipé en cumaru

Van Leeuwen is blijkbaar een ondernemer die liever in kansen dan in bedreigingen denkt. Zo ook als het gaat om de import van ipé en cumaru. Twee houtsoorten die sinds kort op de Cites-lijst staan, Appendix II. Cites (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) is een verdrag dat er voor moet zorgen dat internationale handel het bestaan van bepaalde planten- en diersoorten niet in gevaar brengt. Het verdrag is ondertekend door ruim 184 landen waaronder Nederland.

Dat ipé en cumaru opgenomen zijn onder Appendix II betekent dat de houtsoorten onder nog strenger toezicht staan, bedreigd zijn ze echter niet volgens Van Leeuwen. ‘Het percentage dat in de concessies gekapt mag worden, is al heel laag. Wij doen zaken met staatsconcessies die FSC-gecertificeerd zijn, als de staat in Brazilië meewerkt krijgen onze leveranciers snel de nieuwe exportvergunningen. Wij kunnen ons er mee onderscheiden door een bewezen duurzaam product aan te bieden. Uiteindelijk is het doel om illegale kap terug te dringen en daar sta ik alleen maar achter. Beide houtsoorten zijn super winstgevend – in Amerika is tot 6.000 US-Dollar per kuub betaald – en dus aantrekkelijk voor de illegaliteit. Extra bescherming is in mijn ogen welkom.’

Wat deze ontwikkeling met de vraag naar het hout zal doen, is afwachten. ‘Zoals ik eerder al vertelde de markt is ontzettend dynamisch. Ook wat prijzen betreft.’ Hij illustreert dit met een voorbeeld van de containerprijs vanuit Indonesië. Nu ligt die prijs op ongeveer 1650 US-Dollar per container. Een jaar geleden was dit nog 16.000 tot 18.000 US-Dollar. Gelukkig normaliseert het nu.

Brazilië is wel iets gezakt in prijs, maar niet zo extreem. Er is weinig ingekocht qua volume, dat geeft in het land van herkomst direct liquide problemen. Om de kosten te drukken gaan de bedrijven minder rondhout oogsten. Dat betekent minder aanbod en daarmee voorkomen ze gelukkig extreme prijsdalingen. De nieuwe Braziliaanse president, Lula da Silva, handelt voortvarend in de bescherming van het bos, maar voor alle deelstaten zijn beleid geïmplementeerd hebben…’ Maar ook hiervoor is Novum Timber niet huiverig. ‘Da Silva staat voor duurzaamheid en wij ook’, klinkt het resoluut.

www.novum-timber.nl