Reportage: 130 houten maatwerkkisten per dag

Per dag verlaten er tussen de 130 en 160 houten verpakkingen het bedrijfsterrein van Van der Maat Houtverwerkende Industrie in IJsselmuiden. Dat varieert van een pallet met specifieke afmetingen tot een grote transportkist met deksel van okoumé. Eind vorig jaar nam Angelique van der Maat (43) het 100 jarige bedrijf van haar vader Erik over.

Hoe is het met de orderportefeuille?

‘Heel goed. Iets te goed zelfs… Al zeg ik dat niet graag. We zeggen momenteel orders af omdat de productie volledig vol zit en we niet meer mensen hebben om de opdrachten te maken. Wij hebben onze markten en daarmee de risico’s goed gespreid. Dat de bouw nu iets afneemt, deert ons niet. We hebben wel één grote klant die zeker 50 kisten per dag afneemt. Momenteel plussen we met name in exportverpakkingen voor de industrie, de scheepvaart en de medische markt. Onze klanten zitten vooral in een straal van 70 km rondom Kampen. We krijgen ook wel eens verzoeken van bedrijven uit Rotterdam of omgeving, maar daar zitten genoeg collega’s van ons. Het werkt wel in ons voordeel dat er rondom Kampen niet veel van ons soort bedrijven zitten. Dat verklaart ook deels onze groei. Soms denk ik dat we ook nog aan het inhalen zijn na corona. Voor de pandemie zat ons gemiddelde op 70 tot 80 kisten per dag.’

Dus is de productie verdubbeld!

‘Klopt. We hebben recent een nieuwe opdeelzaag aangeschaft, een Gabbiani van SCM met tillift die ons daarbij helpt. Platen zagen gaat nu sneller en geautomatiseerd. Een forse investering, maar de machine ontlast de productie en gaat zichzelf terugverdienen. Ook hebben we stellingen geplaatst zodat we meer ruimte hebben zonder dat we uitbreiden in vierkante meters. Het zaagwerk krijgen we wel gedaan, maar we missen extra mensen. Zelf zit ik veel op kantoor, maar ik draai af en toe mee in de productie om een beetje verlichting te brengen bij de jongens in de hal. Zo ben ik hier ook begonnen. Mijn vader (66) werkt ook nog mee en mijn broer Jeremy is bedrijfsleider. Omdat wij in nichemarkten actief zijn kun je ook nog wat marge maken; meedraaien in de massaproductie van bijvoorbeeld europallets kunnen en willen we niet. Daarvoor zijn we ook te klein.’

Hoeveel mensen werken er hier?

‘Elf momenteel maar ik zou zeker extra mensen kunnen gebruiken. Voor ons is het echter heel lastig om met uitzendkrachten te werken. We maken zulke specifieke maatwerkproducten dat je heel snel moet kunnen schakelen. Met een aantal klanten hebben we de uitzonderlijke afspraak dat ze binnen drie uur geleverd krijgen. Als zij in de ochtend voor 7.30 uur bestellen, dan krijgen ze tot een maximum van vijf kisten rond 10.30 uur uitgeleverd. De klant moet zelf binnen 48 uur wereldwijd leveren. Dat vraagt dus veel van je flexibiliteit en plancapaciteit. We hebben ingewerkte krachten nodig en eerlijk gezegd ontbreekt het ons soms ook aan tijd om uitzendkrachten goed te begeleiden. In het verleden hadden we wel wat vrouwen in de productie, maar zij bleven helaas niet lang.’

Ben jij dan de enige vrouw in het bedrijf?

‘Samen met een collega op kantoor. Maar dat deert me niet hoor; ben het gewend. Ik ben de vijfde generatie die nu de leiding heeft en eind vorig jaar hebben we de overdracht afgerond. Dat wilden we al eerder doen, maar door persoonlijke omstandigheden is dit uitgesteld. In het familie-statuut hebben we opgenomen dat onze partners niet hier komen werken. Mijn man is projectleider in de bouw en samen hebben we een gezin met vier kinderen. Dus ook thuis is het druk.’ Naast het bedrijf en ons gezin heb ik op latere leeftijd ook twee studies afgerond: bestuurskunde en rechten. De HBO opleiding die ik deed toen ik hier kwam werken, HBOSJD, heb ik nooit afgemaakt…’

Verschil je erg van je vader als directeur?

‘Ja. Maar of dat aan mijn vrouw-zijn ligt, aan het feit dat ik jonger ben of aan mijn opleidingen? Zeg het maar. Ik laat mensen meer zelf inbrengen en biedt ruimte voor hun eigen aanpak, verantwoordelijkheid en planning. Dit werkt beter dan wanneer ik iemand de hele dag vertel wat hij moet doen. Als iemand hulp nodig heeft, dan ben ik er natuurlijk voor ze. Verder sta ik meer open voor automatisering en uitbreiding. We sealen tegenwoordig ook als er tijd genoeg is. Ik kijk anders naar de markt: waar is ruimte, waar liggen hiaten en mogelijkheden? We hebben eigen transport met onze vrachtwagen van 13 meter lang en een bestelauto. Jeremy en ik zijn hier allebei als tieners begonnen en kennen het bedrijf, onze klanten en de markt door en door. Dat werkt in ons voordeel.’

Hoe begon het 100 jaar geleden?

‘Ons jubileum is in september dit jaar, op 20 april hebben we het al gevierd met een open dag. In 1923 ging mijn voorvader Gerrit van der Maat zelfstandig verder met het bedrijf. Daarvoor werkte hij samen met een compagnon, Van Veen, dus eigenlijk gaat de geschiedenis nog iets langer terug. Hoewel het bedrijf nog steeds op dezelfde locatie zit in IJsselmuiden, naast Kampen, is het assortiment radicaal veranderd. Het begon met kisten voor vis en bloembollen en later fruitkisten, groot en klein. Dat doen we nu allemaal niet meer, maar we maken nog steeds houten maatwerkverpakkingen voor eenmalig gebruik.’

Wat gebeurt er na het gebruik met de kisten?

‘Je kunt ze uit elkaar halen en het hout hergebruiken. Maar er is niet zoals bij pallets een pool- en retoursysteem Het gaat om maatwerk en het zijn vaak grote kisten. Deze gevuld met lucht de wereld over sturen is niet rendabel. Met sommige klanten zijn we wel bezig geweest om een rouleersysteem te bedenken, maar dat is tot op de dag van vandaag nog niet actief geïmplementeerd.’

Waar komt jullie hout vandaan?

‘Van de reguliere importeurs en handelaren. We werken met veel verschillende soorten plaatmateriaal zoals; mulitplex, spaanplaat, mdf, hdf, vuren en okoumé. Het gebruik in materiaal is afhankelijk van de wensen van de klant. Het varieert van een standaard plaat van 18 mm dik met een breedte van 122 cm en lengte 244 cm. Tot speciaal ingekochte platen met een afmeting van 153 cm breed en 305 cm lang. Bij afwijkende maten, langer dan de standaard maatvoering, wordt er gekozen om te verlengen of er wordt voor een andere aanpak gekozen. De keuze wordt samen met de klant besproken en is veelal afhankelijk van het product dat in de kist wordt vervoerd. Onze huidige houtvoorraad is denk ik nu 400 tot 500 kuub. Dat levert ons een bepaalde zekerheid op in de productie. Tijd om zelf rechtstreeks hout en plaatmateriaal in te kopen is er helaas niet, maar het is ook maar de vraag of de inspanningen opwegen tegen het prijsvoordeel. Ik kan mijn tijd op dit moment beter anders besteden. Zo vragen klanten steeds meer op gebied van duurzaamheid, keurmerken en FSC. Daar  ligt op dit moment mijn focus’.