Onderzoekers van drie Europese laboratoria hebben DNA gehaald uit historisch en archeologisch hout van gebouwen en scheepswrakken tot zelfs 700 jaar oud. Met dit aDNA (ancient DNA) kunnen ze de herkomst van het hout bepalen. Dat levert informatie op over historisch bosgebruik en houthandel door de eeuwen heen.
Dit meldt de Wageningen University & Research (WUR). Eikenhout wordt al eeuwenlang toegepast in de bouw van woningen en niet te vergeten schepen. Nadat in Nederland en elders in Europa de bossen niet meer konden voldoen aan de grote vraag, gingen importeurs in verre gebieden op zoek naar alternatieve houtsoorten.
Dendrochronologisch onderzoek helpt vaak bij het traceren van de herkomst van hout uit vroegere eeuwen. Jaarringen worden dan vergeleken en gedateerd op basis van standaard datasets. Maar dat lukt niet altijd. Zo zitten er te weinig jaarringen in kleine houten voorwerpen.
DNA-proeven
DNA is een andere methode. Hiermee breng je de herkomst van hout in kaart en ook mogelijke brongebieden binnen continenten. Drie laboratoria ontwikkelden laatst twee verschillende protocollen voor DNA-extractie uit eikenhout. Met behulp van testen op spint- en kernhout halen zij aDNA uit historische gebouwen en archeologische scheepswrakken en analyseren dit.
Scheepswrak
De onderzoekers deden proeven met hout van een 400 jaar oud historisch huis in Horsens, Denemarken, en met een 650 jaar oude kerkdeur in Riga, Letland. Bovendien bogen ze zich over het 700 jaar oude scheepswrak Mönchgut Ostsee VII, gevonden in het noorden van Duitsland. In de meeste gevallen bevestigden de resultaten van de DNA-analyses de resultaten van jaarringonderzoek naar de herkomst.
Het relatief hoge percentage aan aDNA dat succesvol kon worden afgenomen (56%) krijgt applaus vanuit de maritieme archeologie.
Op de foto het 700 jaar oude scheepswrak Mönchgut Ostsee VII dat ligt in de Baltische Zee, nabij de haven van Lubmin in Duitsland. Het wrak is in 2014 gevonden en gedeeltelijk blootgelegd op een diepte van 3 meter. Het schip was waarschijnlijk niet langer dan 15 meter lang en had een redelijk platte bodem. Rechtsonder een detail van het scheepswrak met het gemarkeerde deel van de schaal die het noorden aangeeft.
(foto: Landesamt für Kultur und Denkmalpflege Mecklenburg-Vorpommern, Landesarchäologie: P. Croce, P. Stencel, N. Dixon)
Jammer dat er geen herkomstplaatsen worden aangegeven van die genomen houtmonsters. Het zou mij overigens verbazen als hout dat verwerkt is in Denemarken of Letland niet daar uit de omgeving zou komen. Daar was destijds (denk ik) nog voldoende hout beschikbaar (denk ik, omdat daarvandaan toen juist hout werd geëxporteerd).