Ribo leidt timmerlieden op tot goede allrounders

Het kost een paar jaar, maar dan heb je ook wat. Wat Alfred Evers samen met de nu gepensioneerde Martin Bellers op landgoed Twickel bij Hengelo opbouwde, heeft nu landelijke erkenning: een opleiding tot ‘technicus hout en restauratie’. Evers leidt timmerlieden op in de volle breedte van het vak. Uit passie, daarna stemde hij het pas af met het bedrijfsleven.

‘Dat is de makke van het huidige mbo-onderwijs’, vindt Alfred Evers. Hij is een bevlogen prater met liefde voor het ambacht. ‘De inhoud van het onderwijs wordt bepaald vanuit het bedrijfsleven en sociale partners. En dan met name door de grote bedrijven via de bedrijfstakorganisaties. Een afgestudeerd meubelmaker komt in de praktijk vaak te werken in een assemblagefabriek, een bouwtimmerman doet meestal alleen rechttoe- rechtaan werk. Daar is weinig aardigheid aan voor mensen die echt iets kunnen met hun handen en er van houden om ergens in te duiken.’ Want voor goed timmerwerk, zeker in de restauratie, heb je vergaande kennis van hout, constructies, verbindingen en stijlperiodes nodig. Niet altijd uit boeken, maar vaak opgedaan in de praktijk.’

Stichting Ribo

Evers is docent aan het ROC van Twente maar gaat met zijn stichting Ribo (Restauratie Innovatie Bouw Overijssel) ook sterk zijn eigen weg. De Ribo stichting beheert een collectie her te gebruiken bouwmateriaal en was ooit bedoeld voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Nu biedt Evers jonge mensen er de mogelijkheid mee een houtbrede opleiding te starten.

‘Als je hout hergebruikt, moet je goed weten wat je doet. Helaas is veel kennis verloren gegaan van hout-op-hout verbindingen. Dat is allemaal staal geworden. Wij proberen die kennis opnieuw aan te leren. Wie leert er nu nog een mooie zwaluwstaart maken?’ Wat niet wil zeggen dat Evers met Ribo de moderniteit schuwt. Bij het ROC van Twente staat bijvoorbeeld ook een CNC-machine. Evers is laaiend enthousiast over het consortium De Houten Knoop, onderdeel van ‘Emissieloos bouwen’ waaraan hij meedoet. ‘TNO, TU Eindhoven, Saxion Hogeschool en veel anderen die samenwerken aan oude Nederlandse en Japanse verbindingen. Met CNC’s kun je die arbeidsintensieve verbindingen snel maken en heb je veel minder staal nodig. Die kant willen we met z’n allen op.’

Leerlingen van Ribo, zoals Jens Loman op de foto, leren twee dagen in de week reguliere MBO-vakken als rekenen en Nederlands. Daarnaast lopen ze drie dagen stage bij een bedrijf. ‘Op een BOL-opleiding kun je switchen en je oriënteren op het brede houtvak. Ziet een student het meubelmaken niet meer zitten dan kan hij bij een restauratietimmerbedrijf verder, of andersom. Vaak worden die kleine bedrijfjes ingehuurd door de grote restauratiebedrijven en doen zij het eigenlijke werk. Maar die specialistische bedrijven zitten niet aan de overlegtafels, hebben geen stem.’

Brede praktische kennis

De zeven jaar geleden begonnen opleiding, op niveau 3 (‘Maar het praktische kennisniveau is veel breder, we leggen de lat steeds hoger’), heeft sinds kort een erkend kwalificatiedossier. In Zaandam en Velp zijn ROC’s enthousiast en bieden de opleiding Technicus Hout en Restauratie. ‘Als we jonge mensen voor praktijkvakken willen interesseren dan moeten we de hele waaier inzetten, zoals minister Dijkgraaf zegt. Er is behoefte aan mensen en bij mensen om eenvoudig en repeterend werk te doen. Andere mensen willen dieper, echt het vak leren. Mooie dingen maken, kennis vergaren. En daar hebben bedrijven ook baat bij. Als je nooit een trap getimmerd hebt, dan verzin je geen werkbare oplossing bij een onverwachte vraag als je bij een trappenfabriek werkt. Andersom is het geweldig als je al je timmerkennis kunt inzetten als constructeur.’

Nederland is overigens nog niet helemaal klaar voor de houten circulaire wereld die Evers en zijn mensen scheppen vanuit de stichting Ribo. Op het terrein hebben ze twee grote nieuwe gebouwen gerealiseerd, grotendeels van houten verbindingen en van hergebruikt hout, onder andere gelamineerde liggers van een universiteitsgebouw uit Leiden. Binnenkomen zonder helm mag er nog niet, want de bouwregelgeving heeft geen standaarden voor de verbindingen en de draagkracht van de balken. Dat moet los beproefd en onderzocht worden. Evers: ‘Het leidt tot vertraging, maar alleen op deze manier brengen we iets prachtigs in beweging.’