Heel indrukwekkend is het nog niet, wat er eind augustus op het festival Into The Great Wide Open te zien was aan bamboe-bouw. Maar het festival dat, dit jaar voor het eerst heel nadrukkelijk, de bouwbranche wil stimuleren duurzamer te worden, zet in op bamboe. Architect Robert van Kats is het daar van harte mee eens.
‘Houtbouw vinden we niet zo interessant’, zegt Tijl Couzij vanaf het begin betrokken bij het muziek- en kunstfestival Into The Great Wide Open op waddeneiland Vlieland. Hij is de drijvende kracht achter het zo duurzaam mogelijk maken van dat vierdaagse festival met ruim 6000 betalende bezoekers en in totaal zo’n 10.000 betrokkenen. Daar gaat het festival ver in. Alle bouwsels zijn in principe van hergebruikt of biobased materiaal (waaronder ook veel hout), afval wordt er gescheiden ingezameld, de foodtrucks en outlets serveren maaltijden op herbruikbaar servies met herbruikbaar bestek. Maar Into The Great Wide Open gaat veel verder. Zo is het dit jaar voor het eerst gelukt om geheel ‘emissievrij’ te zijn bij het transport, de opbouw en de afbraak én bij het verbruik van energie tijdens het festival.
Duurzaamheid leidde tot bedrijven
De gedreven duurzaamheidsgedachten hebben inmiddels geleid tot een aantal spin-offs die ook op de vaste wal actief zijn, zoals Couzij’s eigen Lab Vlieland, dat andere festivals adviseert over duurzaamheid, het bedrijf Emission-0, dat een platform is voor de onderlinge huur van electrische bouwmachines en Team Infra, dat energievoorziening voor festivals en grote optredens verzorgt, zo duurzaam mogelijk. Eén van de terreinen van ITGWO wordt bijvoorbeeld met waterstof van energie voorzien.
Couzij streeft naar een cross-over tussen de festivalwereld, tijdelijk, losser qua regels en de bouwbranche. Dit jaar werd voor het eerst de Bouwplaats van de toekomst georganiseerd, een samenwerkingverband waarbij grote partijen werden betrokken, waaronder TBI Infra en BAM Infra. De bouwbedrijven zie het festival als een interessante proeftuin waarin ze dingen kunnen uitproberen, zoals het geotextiel dat nét op tijd gereed kwam voor het festival: het is een op cellulose gebaseerd doek dat onder rijplaten gelegd wordt en na bewezen diensten kan blijven liggen omdat het vrij snel vergaat en daarbij de bodem verrijkt. Tot op heden wordt daar kunststof folie voor gebruikt.
Houtbouw is niet interessant
Houtbouw vindt Tijl Couzij niet zo interessant. ‘Houtbouwsystemen bestaan, daar hoef je weinig aan te experimenteren. En wij hebben op het festival niet veel flexgebouwen nodig, de mensen verblijven op de camping, in hotels en in huisjes.’
Bamboe, daarentegen, heeft volgens Couzij wel toekomst: ‘Het groeit zeven keer sneller van hout en is sterker.’ Om die reden was architect Robert van Kats, oprichten van Studio Akeka, aangetrokken. Van Kats bouwt waar het kan duurzaam, zijn bedrijf is grotendeels actief in Afrika, vooral Oeganda, waar het ook een bouw-tak heeft. Van Kats is tevens een groot bamboe-ethousiast.
‘Tijl benaderde me in eerste instantie met de vraag om de torens voor de geluidsinstallaties van bamboe te maken. Daar kwam hij in mei mee. Het moet zeker mogelijk zijn, maar daar hebben we meer tijd voor nodig.’
In plaats daarvan ontwierp en bouwde Van Kats zelf, met een team van een man/vrouw of tien, een toegangspoort voor De Open Plek van bamboe. Daarbij worden de kolommen gevormd door de bomen die daar al staan. De bamboepalen zijn afkomstig van een tijdelijk paviljoen die Van Kats bouwde in Leidschendam. Summum Engineering, één van de weinige constructiebureau’s in Nederland dat bamboeconstructies parametrisch berekent, bepaalde de hoeveelheid en positie van de palen.
Van Kats: ‘Bamboe heeft enorme treksterkte maar is ook buigzaam. Dit paviljoen bestaat in principe uit drie piramides, maar de nokpunten zijn verlegd: de ribben komen niet in één punt samen, maar iets uit elkaar. Zo verdeel je de krachten.’
Schaduwlamellen
Van Kats geloof in bamboe om dezelfde redenen als Couzij, zowel in toepassing van de stammen (‘Het is heel licht materiaal, zo’n twee kilo per meter, maar wel heel sterk, een dakconstructie kun je er uitstekend mee maken’) als in producten van geperste bamboe. Gelamineerde bamboebalken zijn sterker dan gelamineerd hout. Van Kats ontwierp een kantoorgebouw in Den Bosch met grote schaduwlamellen in de gevel van bamboe. Van Kats: ‘En dit bamboe komt uit Georgië, nog net Europa. Maar in Portugal, Spanje en ook in België en Nederland wordt bamboe geteeld. Dat duurt nog een paar jaar en dan hebben we gras van wel twintig meter dat we elk jaar kunnen oogsten en gebruiken in de bouw.’
