Splinter: ‘Een blik op een mogelijke toekomstige houtmarkt’

Na 53 jaar actief in de houtbranche, waarvan 7 jaar academisch, 15 jaar productie in loondienst en daarna vanaf 1995 tot heden zelfstandig importeur van eucalyptus uit Zuid-Afrika met name voor de GWW, werd het wel eens tijd om ook mijn splintertje bij te dragen.

Door: Jip Margadant

Zolang de mens bestaat, maakt hij gebruik van hout, het zit als het ware in ons DNA. Voor het bereiden van voedsel en het opwekken van warmte. Voor beschutting tegen de elementen. Voor het bouwen van boten en later ook voor het maken van papier.

Volgens de International Energy Agency kookt nog steeds een derde de van de wereldbevolking op hout. Dit komt neer op zo’n 2,5 miljard mensen, die vooral woonachtig zijn in Afrika en Azië. De totale industriële houtoogst is ongeveer 3,7 miljard kuub per jaar wereldwijd volgens de Food and Agriculture Organization (F.A.O.). De drie grootste verbruikers zijn brandhout met 2,2 miljard kuub, bouwhout met 1,0 miljard en de papierproductie heeft jaarlijks 0,5 miljard kuub hout nodig. De verwachting is dat in de toekomst de hoeveelheid brandhout zal verminderen en er meer hout naar constructie en bouw gaat.

Laatstgenoemde komt met name door de opmars van Cross Laminated Timber (CLT) als alternatief voor beton voor vloeren, wanden en plafonds en ook door Glulam voor draagbalken en staanders als alternatief voor staal.

Dit terwijl mijn grootvader als architect in dienst van de Gemeente Den Haag in de dertiger jaren van de vorige eeuw als eerste een woonhuis met een betonnen vloer introduceerde ter vervanging van de gebruikelijke houten balken met planken vloeren.

Terug van beton naar hout

De trend is dus nu weer omgekeerd vanwege allerlei milieuoverwegingen. Met name de uitstoot van CO2 moet wereldwijd verminderen. Bovendien weten wij van de biologie les dat tijdens de groei van hout CO2 geabsorbeerd wordt en met de toepassing van hout in gebouwen wordt die CO2 als het ware opgeslagen.

Dan komt er eind 2026 wetgeving aan die voorschrijft dat al het hout dat de Europese Unie binnenkomt, aantoonbaar van verantwoorde bron moet komen en geen ontbossing teweeg mag brengen. Deze verordening genaamd European Union Deforestation Regulation (EUDR), gaat verder dan alleen hout. Ook rundvee, koffie, cacao, palmolie, rubber en soja zijn betrokken aangezien er veel bos verloren gaat om plaats te maken voor veeteelt en het groeien van genoemde gewassen.

Er zijn dus veranderingen op komst die maken dat de markt zich moet aanpassen. Voor de GWW-sector zoekt men naar alternatieven voor tropisch hardhout zoals thermisch behandelde naaldhoutsoorten, bamboe, gerecycled plastic en plantagehout, zoals de eucalyptus soorten.

Voor de bouw hebben we dus CLT en Glulam als alternatief voor beton en staal en deze totale houtbouw kan een belangrijke factor worden in de toekomstige houtmarkt.

Als voordeel wordt er met name genoemd dat houtbouwcomponenten in de fabriek klaar gemaakt kunnen worden en er dus besparing in de totale bouwtijd is en minder vrachtverkeer bij de bouwplaats. Daarnaast kun je met hout in de meeste grote steden op bestaande gebouwen extra woonlagen creëren, zonder dat er extra funderingen nodig zijn.

Als we nog een stap verder gaan, zal er met het stijgen van de zeespiegel steeds meer gekeken worden naar het wonen op water. Ruim 70 procent van de aarde bestaat uit water en het lijkt dan ook logisch dat we die oppervlakte in de toekomst ook gaan benutten. Dit brengt zijn eigen problematiek met zich mee als we denken aan voorzieningen zoals water, elektriciteit, riolering enzovoort.

Houten huizen op het water

Dit doet mij denken aan een opmerking van de Nederlandse astronaut André Kuipers, die bijna 200 dagen in de ruimte doorbracht en de planeet aarde vergeleek met een ruimteschip waar zo veel mogelijk gecirculeerd moet worden of op verantwoorde wijze wordt afgevoerd. Alle urine en zweet wordt gezuiverd naar drinkwater, stelsels reinigen de lucht en verwijderen koolstofdioxide, zonnepanelen leveren de energie.

Zo stel ik mij de uit louter hout bestaande, drijvende woningen ook voor. Energie komt uit de golfslag, van wind en zon. Water van buiten wordt omgezet in drinkwater, riolering zal tot zekere mate gereinigd worden en het restmateriaal dient als voedsel voor kweekvis.

Bij deze drijvende woningen kan het fundament bestaan uit speciaal gekweekte houtsoorten met een hoog draagvermogen en natuurlijke duurzaamheid, zoals bijvoorbeeld cederhout.

De opbouw is dan van CLT en Glulam, bestaande uit 20 mm dikke planken. In de toekomst kan dit 20 mm materiaal misschien uit een schilproces worden verkregen. Groot voordeel: geen zaagsel. En je scheidt het spint en het kernhout op natuurlijke wijze.

Hoe dan ook, er zal altijd een markt zijn voor hout. Maar de soorten en in welke vorm deze houtsoorten worden aangeboden, zal de toekomst uitwijzen.