Zoals we allemaal weten: bossen zijn onmisbaar voor mens en natuur. Ongeveer 80% van de levende soorten op land is te vinden in bossen en honderden miljoenen mensen zijn voor hun voortbestaan afhankelijk van bos. Daarnaast legt bos CO2-vast, levert zuurstof, regen, hout en andere producten, zuivert water, vangt fijnstof en stikstof in, biedt verkoeling en ruimte voor recreatie. Enzovoort.

Door: Mark van Benthem, Directeur-bestuurder Stichting Probos

Wat mij betreft dus helemaal niet erg dat bos ruimte in beslag neemt. Sterker, ik zie bos graag meer ruimte in beslag nemen.

Echter, bij het berekenen van de milieu impact van materialen voor EPD’s[1] en LCA’s[2], wordt landgebruik direct gerelateerd aan landdegradatie en dus negatief gescoord. Dit heeft tot resultaat dat hout minder goed scoort dan je zou verwachten. Ook voor hout afkomstig uit aantoonbaar (gecertificeerd) duurzaam bosbeheer.

Ja, bos neemt meer ruimte in beslag dan bijvoorbeeld een mijn of steengroeve. En extensief duurzaam beheerd bos neemt nog meer ruimte in beslag voor de productie van eenzelfde hoeveelheid hout. Maar is het erg dat bos zoveel ruimte inneemt?

De vele positieve aspecten van bos als landgebruik worden niet meegenomen in de score. De methodologie voor het berekenen van de impact van materialen, houdt geen rekening met positieve waarden, bijvoorbeeld ecosysteemdiensten. Dat is een slechte zaak.

Aantoonbaar duurzaam beheerde bossen behouden hun biodiversiteit en (maatschappelijke) functies. Sterker, de vraag naar duurzaam geproduceerd hout vergroot de waarde van bossen, waardoor de prikkel ze om te vormen naar andere vormen van landgebruik afneemt. In landen waar de business-case voor bosbeheer met houtoogst gezond is en/of waar bossen in brede zin gewaardeerd worden, is het areaal bos de afgelopen decennia (eeuwen) toegenomen. Met andere woorden: een sterke vraag naar hout voor hoogwaardige toepassing waar een eerlijke prijs voor wordt betaald, is een stimulans voor bosuitbreiding.

Een slechtere milieuscore voor aantoonbaar duurzaam geproduceerd hout ten opzichte van niet hernieuwbare materialen afkomstig uit bijvoorbeeld mijnbouw, helpt daar niet bij. Niet om de business case van duurzaam bosbeheer te versterken en bosbehoud te stimuleren. Ook niet om hout in hoogwaardige toepassingen, zoals de bouw, nog sneller een nog prominentere plek te geven waar het als ‘carbon sink’ helpt in de strijd tegen klimaatverandering.

Dat producten uit bos en andere natuurlijke ecosystemen niet worden beloond vanwege alle positieve aspecten, is een omissie waar we als wereld en maatschappij last van hebben. Daar moet de methodologie zo spoedig mogelijk op aangepast worden. Wie pakt de handschoen op?

[1] Environmental Product Declaration (EPD)

[2] Life cycle assessment (LCA)