Na bijna acht jaar wateren is een geliefde 250 jaar oude iep uit Dokkum uit een sloot getakeld. Nadat de boom door de iepenziekte moest worden gerooid, sprong kunstenaarscollectief Modderacademie in om de boom niet verloren te laten gaan voor de stad.
In 2014 werd op de hoek van de Aalsumerpoort en het Noorderbolwerk in Dokkum de laatste oude Hollandse iep (Ulmus Hollandica) gekapt. Tot verdriet van velen verdween zo een stuk cultuurgeschiedenis uit de stad. De iep was naar schatting 250 jaar oud. Hij werd tussen 1750 en 1800 geplant en groeide uit tot een reus van 25 meter hoog met een stamomtrek van 325 cm. In 2010 werd deze iep als “een prachtige majestueuze boom” omschreven in het boek “Bijzondere Bomen in Nederland” van de Bomenstichting.
Kunstenaars initiatief
Beeldend kunstenaar Paul Dennis Edens realiseerde zich dat er met het verdwijnen van deze laatste reus van het Bolwerk tevens een stuk geschiedenis verdween. “Een tastbare getuige van 250 jaar stadsgeschiedenis, een huis van vele generaties vogels en insecten en een historische schuilplek bij stortbuien. Hoeveel vrijende paartjes heeft deze boom aanschouwd? Welke verhalen heeft hij gehoord? Als zo’n boom eens kon vertellen, dat is toch fantastisch!”, zegt Paul Dennis Edens, wiens fantasie geprikkeld werd om er iets mee te doen.
Het hout kon alleen besmettingsvrij worden bewaard, door het een aantal jaren te laten wateren. “Een prachtige oude techniek om zo’n oude boom mee te conserveren. De sappen van de iep bevatten veel suikers, waardoor het hout aantrekkelijk is voor insecten en snel gaat rotten. Door het wateren spoelen die sappen weg.” De volledige stam van 5,5 meter en 3000 kg werd in 2014 bij molen “De Zwaluw” in Burdaard te water gelaten in een sloot.
Wateren
Normaal is één tot drie jaar wateren genoeg, maar door allerlei omstandigheden werd dit bijna acht jaar. De stichting had op een bepaald moment niet de financiële middelen om de stam door een flinke vrachtwagen uit de sloot te laten halen. Vervolgens zorgde een door de gemeente geplande versteviging van de kade voor vertraging. Paul Dennis Edens werd wel gewaarschuwd voor rotting bij te lang wateren, maar zag ook een onderzoek van een iep die na dertien jaar wateren een uitstekende kwaliteit had. Hij vertrouwde er op dat het goed zou komen. De stam werd begin maart 2022 dan eindelijk uit het water getakeld.
Na eerste inspectie lijkt zijn vertrouwen terecht. “Ik kan niets in het hout prikken, het is keihard. Als we gaan zagen moet nog in detail blijken of er slechte plekken zijn, maar het overgrote deel is goed”, zegt Edens met toch enige opluchting. De stam wordt nu nat in 25 stukken gezaagd en aan eerder aangemelde kunstenaars aangeboden voor bewerking. Zo is het de bedoeling dat de stam in vele kunstwerken behouden blijft voor Dokkum, onder noemer ‘Us Iep, Hou’t van mijn stad’. Ook kunstenaar Paul Dennis Edens zal een stuk bewerken, maar wat het gaat worden houdt hij nog even geheim.
De Friese regionale omroep RTV NOF maakte een videoverslag van het uit het water halen. (Al heeft de stam acht en niet veertien jaar in het water gelegen.)
