Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de brandreactieprestatie van brandvertragend behandeld gevelhout in korte tijd flink kan teruglopen. De bestaande verweringstests die de duurzaamheid van de bescherming moet aantonen, geven mogelijk niet voldoende uitsluitsel. Dat concluderen onderzoekers van de universiteit van Lund. Ook een onderzoek van brandinstituut Brandforsk lijkt daarop te wijzen.

De onderzoekers van de universiteit van Lund haalden de drie jaar oude houten gevels van een bestaand gebouw en onderwierpen die volgens de strenge regels die daarvoor gelden aan SP Fire 105. Dat is de gevelbrandtest waarmee gevelsystemen ‘zoals toegepast’ beoordeeld worden. De temperatuur bij de dakvoet en de warmtestraling naar het bovenliggende raam bleven binnen de criteria. De brandspreiding langs de gevel ging echter verder dan de grootschalige testmethode toelaat.

Blootgesteld aan de elementen

De testen van de universiteit van Lund waren een aanvulling op eerdere brandtesten waarin MCC (Microscale Combustion Calorimeter), Cone Calorimeter en SBI-tests (Single Burning Item tests) duidelijke verschillen aantoonden tussen materiaal dat afgeschermd was en materiaal dat aan het weer en de elementen was blootgesteld. De grenswaarde voor FIGRA (Fire Growth Rate) bij brandreactieklasse B ligt op 120 W/s. De hoogste resultaten uit deze tests lagen boven 600 W/s, 5 keer zo hoog.

De onderzoekers concluderen voorzichtig maar duidelijk dat de verweringstesten die op dit moment volgens de EN 16755 norm worden toegepast om aan te tonen dat brandvertragend behandeld houten gevelmateriaal langdurig zijn functie behoudt, mogelijk onvoldoende representatief zijn voor langdurige natuurlijke blootstelling. De voorzichtigheid komt vooral voort uit het ontbreken van verschillende gegevens over de drie jaar geleden brandveilig behandelde en aangebrachte gevel, zoals over de productiecontrole. Daardoor kunnen de wetenschappers niet met zekerheid vaststellen of de bescherming destijds correct en voldoende was aangebracht.

Zout en vocht gerelateerd

De onderzoekers van Brandforsk, een gespecialiseerd en gecertificeerd onderzoeksbureau op het gebied van brand, refereren aan het onderzoek van de universiteit van Lund. Zij onderzoeken een goedkopere en minder ingrijpende manier om de resterende werking van brandvertragende behandelingen in bestaande gevels in te schatten. Hierbij wordt gekeken naar verschillen in het evenwichtsvochtgehalte in hout, de zogenaamde Equilibrium Moisture Content (EMC).

Dat is relevant omdat veel brandvertragende behandelingen gebaseerd zijn op hygroscopische zouten, al dan niet gefixeerd met polymeren of andere. Die zouten trekken vocht aan; wanneer zouten uitlogen of migreren, daalt het evenwichtsvochtgehalte.

Zouten snel verdwenen

In hun onderzoek namen de wetenschappers samples van verschillende gevels en proefopstellingen, met blootstellingstijden van 11 weken tot 3 jaar. Die werden onderzocht met de nieuwe ECM testmethode én aan de bekende en genormeerde testen zoals microscale combustion, cone calorimeter en Single Burning Item tests.

Ze concludeerden dat hun nieuwe methode vrij exact is: het vocht neemt af naarmate er minder brandvertragende zouten in het hout zitten. Bij de testen bleek dat beide brandveiligheidsbeschermingsmethodes, zowel zuiver zoutgebaseerde behandelingen als systemen waarbij zouten door polymeren worden gebonden, al na korte tijd aan werking verliezen (al lijkt het het bij de polymeersystemen wel wat trager te verlopen). Beoordeeld volgens volgens EN 13501-1 concluderen ze: ‘Alle samples, zowel blootgesteld aan het weer als meer beschermd, bleken na testen te presteren op brandveiligheidsnorm voor gevels D‘.

Naar verluidt zijn opvolgende onderzoeken al gaande. Indien verder wordt aangetoond dat brandvertragend behandeld houten gevelmateriaal zijn prestatie na relatief korte natuurlijke blootstelling aanzienlijk verliest, kan dit belangrijke gevolgen hebben voor normen, kwaliteitscontrole en de praktische toepasbaarheid van houten gevels in brandklasse B.