Kant-en-klare houtbouwpakketten, pasklaar voorbewerkt met de CNC-machine. Van een enkele spant tot complete gebouwen. Houthandelaren en houtbouwers zien hierin een stijgende vraag. Duurzaam bouwen speelt een rol, corona deed dat ook. Daarbij: ‘Het wordt een steeds bekender fenomeen.’
Stijgende vraag? Jazeker, ziet Heidi Carpentier van Carpentier Hardwood Solutions uit België. Zowel van met de CNC-machine voorbewerkte constructies als houtskeletbouw. Op beide terreinen breidt het bedrijf uit Meulebeke dan ook uit. Een derde CNC-machine draait sinds een half jaar, de uitbreiding van de productiecapaciteit voor houtskeletbouw volgt in 2024, met een nieuwe hal en machine.
Carpentier is al ruim tien jaar bezig met het vervaardigen van bouwpakketten voor houtproducten in en om het huis (baseline: ‘smart wood for nice places’). Dat gaat van tuinpoorten en shutters tot houten gebinten met dakbeschot en bijgebouwen – poolhouses, tuinkantoren, uitbouwen, tuinbergingen en overkappingen voor het luxere segment. ‘We werken voornamelijk in de duurdere houtsoorten. In de klassieke bijgebouwen is dat vooral eiken, douglas doen we bijna nooit.’
Alle pakketten zijn compleet voorbewerkt met de CNC-machine. ‘Wij zijn destijds gestart met een tweedehands machine. Vijf à zes jaar geleden kwam daar een tweede machine van een Belgische fabrikant bij. Sinds een klein half jaar hebben we ook een Hundegger.’
De trend van bijgebouwen kreeg een boost in coronatijd, ziet Carpentier. Particulieren waren meer thuis, hadden meer tijd om te zoeken ook. Dat zorgde voor een stijgende vraag naar houten bijgebouwen. ‘Alles met de hand voorbereiden kost veel tijd. Dus bestellen timmermannen kant-en-klare kits bij ons en bouwen dat vervolgens op bij hun klant.’
Duurzaam en snel bouwen
Volgens Valentijn Oude Hengel van het gelijknamige houtbedrijf in het Duitse Bad Bentheim – niet ver over de grens bij Enschede – is de trend al zo’n tien jaar aan de gang. ‘De laatste 4 à 5 jaar is die trend geïntensiveerd. Vooral als je de hsb meeneemt, is er een stijgende vraag, die wordt versterkt door de CO2-discussie. Of je dat nu een terechte discussie vindt of een wassen neus, het komt ons als houthandelaar goed uit. Het verhaal klopt, het klinkt goed: hout ruikt lekker, is gezond, is hergroeibaar en er wordt niet veel stroom gebruikt om het te verwerken. Bedrijven zoals dat van ons zijn daarbij in het voordeel: wij doen alles zelf, zagen in eigen huis. Stammen uit het bos worden bij ons gebracht – wij leveren een kant-en-klare constructie af op de bouw. Dat scheelt handelingen en ritten en zorgt voor CO2-reductie.’
Een houtconstructie van eiken of douglas, hsb-wanden en een dak eromheen en afwerken: die manier van bouwen is sneller dan traditioneel. ‘Je hoeft niet te beginnen met de metselaar. Daar is een chronisch tekort aan, maar het hoeft ook niet meer, het is achterhaald. Gebruik gewoon een hsb-wand. Dan kan de klant alsnog voor een plaksteen kiezen. Wat de klant maar mooi vindt.’
Oude Hengel heeft sinds 2013 zelf een CNC-machine om constructies te prefabriceren. Voor die tijd – ‘sinds 2005’- liet het bedrijf constructies maken bij een Duitse klant. Toen de vraag toenam kocht Oude Hengel zelf ‘blind’ een Hundegger. ‘De Rolls Royce onder de CNC-machines. Levertijd acht maanden, wat mij tijd gaf om de poppetjes erbij te regelen.’ Klanten van Oude Hengel zijn collega-houthandelaren, aannemers en ook particulieren met specifieke wensen. ‘De hele sector eigenlijk.’ Bij voorkeur levert het bedrijf alleen het pakket hout, maar opbouwen doet Oude Hengel ook. ‘Of – wat we vaak doen – één man van ons meesturen om uitleg te geven aan de aannemer.’
Type projecten waaraan Oude Hengel levert is heel breed en eenmalig of seriematig en van groot tot klein. Schuren met eiken gebinten en zwarthouten gevels, ook die maakt Oude Hengel al jaren. De zwarte planken zijn een echo van de met carbolineum afgewerkte planken waar vroeger boerenschuren mee werden gebouwd. ‘Wij spuiten dat in eigen beheer met Woodstain van Teknos.’ Oude Hengel breidt ook uit: begin 2024 komt er een grote hal bij met een tweede CNC-freesmachine.
‘Steeds bekender fenomeen’
Sander van Kaathoven is oprichter en mede-eigenaar van houtbouwbedrijf Techwood. Houthandelaar of aannemer? Ze zijn het beide, zo legt hij uit. Zijn broer begon 15 jaar geleden een aannemersbedrijf in Oirschot: Van Kaathoven Bouw. Van begin af aan bestond de werkportefeuille onder meer uit villa’s, renovaties en verbouwingen, waarvoor het bedrijf regelmatig houtconstructies in eiken maakte.
Zes jaar geleden besloten de broers om te investeren in een houtbewerkingsmachine. ‘Het was erg lastig om aan goede timmermannen te komen. Dat maakte het werk ook minder leuk. Mijn broer zei dat hij een machine had zien staan die kan prefabriceren. Vuren kaphout, balklagen, onderdelen voor hsb-elementen, kapelementen, maar ook eiken- en douglas-houten constructies en gelamineerde constructies. Toen had ik mijn oren gespitst.’ Techwood investeerde in een Hundegger Robot Drive, een 6-assige robot die hout aan alle kanten kan bewerken, en werd een aparte onderneming naast het bouwbedrijf. ‘We zijn vervolgens de aannemers uit de buurt langsgegaan – concullega’s van ons– en boden aan om tegen kostprijs te laten zien wat we kunnen. Veel aannemers zijn traditioneel ingesteld; we moesten ons bewijzen. Dat is gelukt. Zelfs de aannemers die goed in de timmermannen zitten, bestellen nu bij ons vanwege gemak, snelheid en nauwkeurigheid.’ Stijgende vraag dus, sinds vijf jaar geleden de eerste piekfijn op maat geproduceerde houtconstructie de robot verliet? Jazeker, ziet Van Kaathoven. ‘Die vraag groeit, maar dat komt ook omdat het een steeds bekender fenomeen wordt.’
Techwood richt zich op de professionele markt. ‘Zakelijke klanten weten vaak al beter wat ze willen en kunnen verwachten. Uitleg wordt sneller begrepen – wij schakelen fijner met architecten, aannemers en houtbouwers.’
De specialiteit van Techwood ligt op die houtconstructies. Het bedrijf stelde ook een tijdje hsb-elementen samen, maar is daarmee gestopt. Wel levert Techwood pakketten op maat aan houtskeletbouwers. ‘Een hsb-bouwer kan dus het zaagwerk aan ons uitbesteden. Hij levert zelf het hout aan, of wij bestellen het. Wij zagen het vervolgens op maat – eventueel per wand of dakelement gesorteerd – en sturen dat terug.’
Projecten gaan vanaf een enkele spant (2 kuub) tot 100 kuub, ‘met uitschieters naar 200 kuub’. Daarbij geldt het gezegde ‘wie het kleine niet eert…’, zegt Van Kaathoven. ‘De aannemer die één spant verwerkt, verwerkt er ooit misschien zes. Daarbij: voor een klus van 50 kuub zijn we bijna een week aan het produceren, als zo’n werk wordt uitgesteld is het fijn om die kleine werken te hebben.’
Vakkennis houthandel CNC-machine
Er mag dan bij de bedrijven een machine staan (of meerdere), vakkennis is nog steeds nodig, ziet Valentijn Oude Hengel. ‘Je kunt een machine kopen en een tweewekelijkse interne tekencursus volgen en dan kun je aan de slag. Maar weet je dan wat je maakt? Nee. Het gaat om kennis, die is belangrijk.’ Oude Hengel heeft vier Duitse tekenaars in huis. ‘Echte vakmensen die precies weten wat ze doen en hoe het moet. Ze zijn als leerling bij een bouwbedrijf begonnen, hebben jarenlang buiten gewerkt, zijn werkvoorbereider geworden of tekenaar en zitten nu bij ons. Achter de machine hebben we ook twee hele ervaren jongens die het al 25 jaar doen, en het eerst ook bij anderen gedaan hebben. Dat is essentieel – dat soort jongens in dienst hebben. Dat is de kracht van ons bedrijf.’
Techwood heeft de benodigde vakkennis deels zelf vanuit het aannemersbedrijf, zegt Sander van Kaathoven. ‘Ik heb drie bouwkundigen op kantoor zitten die niet alleen verstand hebben van hout, maar van de hele bouw, dus ook van de aansluitingen met staal, wanden, vloeren en dergelijke. Vakidioten die je – even lomp gezegd – niet zomaar onder tafel lult als het over de bouw gaat.’
Verder werkt het bedrijf samen met constructeur CK2 uit Bladel. ‘Zij hebben mensen die zijn gespecialiseerd in houten constructies en kunnen als een van de weinige partijen ook houtverbindingen berekenen. Zij helpen ons met het lezen van constructieberekeningen en hoe we die moeten interpreteren om deugdelijke offertes te kunnen maken. Ze ondersteunen ons ook in het maken van constructie- en detailberekeningen.’
Ontwerp per klant
Hoe een ontwerp tot stand komt, verschilt per klant. ‘Voor spantconstructies voor villa’s en poolhouses – moderne of authentieke constructies – krijgen we schetsen of tekenwerk aangeleverd. Op basis daarvan maken we een offerte. In die fase geven we ook nog advies over de mogelijkheden. Als dat akkoord is gaan wij zelf de ontwerpfase in. Het kan zijn dat we daarbij doorwerken op wat de architect 3D heeft aangeleverd, of dat we het zelf opnieuw uittekenen. Als alle details zijn uitgewerkt, gaat het rechtsreeks de machine in.’
Oude Hengel ontwerpt in 3D en kan – als de architect of aannemer een IFC-bestand aanlevert – modellen 1 op 1 overnemen, zegt Valentijn Oude Hengel. ‘Dan gieten wij daar ons sausje overheen.’ Het bedrijf gebruikt zelf een Duits softwareprogramma Dietrich’s. ‘Heel specialistisch. Het wordt niet veel gebruikt, maar werkt voor ons heel fijn.’
Digitalisering
Carpentier heeft flinke stappen gezet op het vlak van digitalisering en vakkennis in een – ‘unieke’ – app gestopt. Daarmee kunnen architecten, timmermannen, aannemers en andere houtprofessionals snel en vakkundig een houten huis, bijgebouw of poort tekenen. Dat vergt geen uitgebreide kennis van ontwerpen, enkel het invoeren van maten, intekenen van wanden, ramen en deuren en het selecteren van de gewenste houtsoort inclusief afwerking. Hier rolt vervolgens een offerte uit én een 3D-rendering van het ontworpen product. Oftewel, zoals de promotievideo omschrijft: hiermee heeft de houtprofessional ‘een tekenbureau, calculator en verschillende bouwexperts op zak’.
Het is verder mogelijk de omgeving na te bootsen. ‘Zodat ze kunnen laten zien hoe dat er bij hun klant in de tuin uitziet’, legt Heidi Carpentier uit. ‘Het fijne voor de professional is dat hij of zij heel snel een prijs kan afgeven. De app is een troef die flinke investeringen van onze kant kostte, maar waarmee we onderscheidend zijn.’ Vanonder de motorkap van de app stuurt Carpentier ook de CNC-machines aan. ‘Er zit uiteraard veel kennis in ons bedrijf, die we hebben vertaald in die software. De breiden de app ook uit richting hsb.’
Digitalisering is ook een actueel thema bij Oude Hengel. De ontwikkeling van ontwerpsoftware zit in het vat. Valentijn Oude Hengel. ‘Wij pakken dit met een aantal partijen in Nederland op, ik kan er nog niets concreets over zeggen.’
[…] Kansen voor de houthandel: kant-en-klaar uit de CNC-machine […]